Autocad Komutları

 

1. Temel Kavramlar ve Terminoloji

Önce bu anahtar kavramları bilmek önemli:

İngilizce Terim	Türkçesi / Karşılığı	Açıklama / Ne işe yarar
PV (Photovoltaic) module / panel	PV modül / fotovoltaik panel	Güneş ışığını doğrudan elektrik akımına çeviren eleman
Array	Dizi / panel dizisi	Birden çok panelin birleşmesiyle oluşan yapı
Inverter	İnvertör / çevirici	DC çıkışı AC’ye çevirir (şebekeye uygun)
Tilt angle	Eğiklik açısı	Panellerin yatay düzleme göre eğimi (örneğin 20°, 30°, vb.)
Azimuth / Orientation	Yön / Azimut	Panellerin yönü; genellikle güney yönüne maksimum verim
Shading	Gölgeleme	Panel üzerine düşen gölge; verimi azaltır
Irradiance / Insolation	Güneş ışınımı / ışınım yoğunluğu	Birim alana düşen güneş enerjisi (örneğin W/m²)
Efficiency	Verim	Panelin gelen ışınımı ne kadar elektriğe çevirdiği
Temperature coefficient	Sıcaklık katsayısı	Panel veriminin sıcaklıkla nasıl değiştiğini gösterir
Losses	Kayıplar	İletim kayıpları, gölgelenme, toz, kablo kayıpları vb.
Capacity / Rated power	Kapasite / Nominal güç	Panelin / sistemin etiket değerindeki gücü (örneğin 300 W)
Energy yield / Production	Enerji üretimi	Zamanla (günlük / aylık / yıllık) üretilen toplam enerji

 

 

2. GTARCAD’ta (veya benzer programda) Karşına Çıkabilecek Bölümler / Adımlar

Bir PV sistem tasarım programında tipik olarak izlenecek adımlar şöyle:

1. Project Setup / New Project
• Yeni proje başlat: “New Project”
• Proje adı, konum bilgisi (enlem, boylam), yük profili, şebeke verileri gibi girişler
2. Site / Location Data
• Latitude / Longitude (Enlem / Boylam)
• Solar resource / irradiance data: Güneş ışınımı verileri
• Weather / climate data: Sıcaklık, nem, rüzgar, vs.
3. System Configuration / System Design
• Select modules / panels: Panel tipi, gücü, verimi
• Select inverter: İnvertör tipi, kapasitesi, verimi
• String / Module arrangement: Kaç modül seri / paralel bağlanacak
• Tilt and azimuth settings: Eğim açısı ve yön ayarı
• Mounting structure: Montaj yapısı (çatı montajı, zemin montajı)
4. Shading / Obstruction Analysis
• Bitişik yapılar, ağaçlar, bacalar gibi engellerin gölgelenme analizi
• “Shade analysis”, “sun path / solar path” gibi menüler
5. Losses / Derating Factors
• Kablo kayıpları, sıcaklık etkisi, bakım durumu, gölgelenme, toz
• “Losses”, “derating”, “system losses” gibi bölümler
6. Energy Simulation / Performance Simulation
• Gündüz gün bazında simülasyon
• Yıllık üretim tahmini: “Annual energy output”
• Performans oranı (Performance Ratio, PR)
7. Economic Analysis / Financial Evaluation
• Maliyetler, yatırım geri dönüş süresi (payback), net bugünkü değer (NPV)
• “Cost analysis”, “financial model”, “LCOE (Levelized Cost of Energy)”
8. Reports / Output / Export
• Raporlama (enerji üretimi, teknik detay, ekonomik veriler)
• Çıktı dosyaları (PDF, Excel, CAD çizimleri)

---

3. Uygulamalı Örneklerle (Türkçe Açıklamalı)

Aşağıda, örnek adımlar üzerinden gitmek faydalı olur:

Adım A: Yeni Proje Oluşturma

• “File → New Project” menüsünü bul.
• Proje adı gir (örneğin “Çatı PV Sistemi 1”)
• Lokasyon bilgisi: Enlem (Latitude), Boylam (Longitude). Mesela İstanbul için yaklaşık 41° N, 29° E

Adım B: Güneş Işınım Verisi Girişi

• Programda “Weather Data” veya “Solar Resource” gibi bir bölüm olacaktır.
• Oraya yıllık aylık ya da saatlik ışınım verilerini gir (örneğin aylık ortalama güneş saatleri, ışınım değerleri)
• Eğer programın içinde hazır veri setleri varsa (örneğin NASA, Meteonorm) onları seçebilirsin.

Adım C: Panel ve İnvertör Seçimi

• “Modules / Panels” sekmesini aç: Panelin güç, verim, sıcaklık etkisi, nominal çalışma gerilimi gibi parametrelerini gir.
• “Inverter” kısmında invertörün maksimum çıkış gücünü, verimini ve MPPT (maksimum güç noktası izleyici) davranışını belirt.

Adım D: Modül Yerleşimi (String Dizilimi)

• Kaç panel seri bağlanacak, kaç paralel kol olacak?
• “String configuration” ya da “Module arrangement” menüsünü kullan.
• Panelin çalışma gerilimi ile invertörün çalışma gerilimi aralığı uyumlu olsun.

Adım E: Eğiklik ve Yön Ayarı

• “Tilt angle” kutusuna (örneğin 25°)
• “Azimuth” kısmına yönü yaz (örneğin 180° = tam güney, 170° gibi hafif sapma)
• Bazı programlarda “Auto-optimize tilt/azimuth” seçeneği vardır — en uygun açıyı otomatik bulur.

Adım F: Gölgeleme Analizi

• “Shading analysis” modülünü aç
• Çevredeki engelleri (binalar, ağaçlar) tanımla
• Güneşin yıl içindeki hareketini simüle ederek hangi saat ve periyotlarda gölgelenme olacağını gör

Adım G: Kayıp Hesaplamaları

• “Losses” sekmesinde şunları kontrol et:
• Sıcaklık etkisi (temperature loss)
• Kablo iletim kayıpları
• Reflektans / albedo
• Gölgelenme kayıpları
• Verimsizlik (derating)
• Her biri için tipik bir yüzde değeri gir (örneğin kablo kayıpları %2, sıcaklık kaybı %1.5, vs.)

Adım H: Enerji Simülasyonu

• “Simulation” ya da “Performance Simulation” modülünü çalıştır
• Program, yıllık / aylık / günlük enerji üretimini tahmin eder
• “Annual energy output (kWh)” değeri proje raporunun önemli çıktısı

Adım I: Finansal Analiz (İsteğe Bağlı)

• Yatırım maliyetini gir (paneller, montaj, işçilik, invertör, kablo vs.)
• Kullanım maliyeti, bakım maliyeti gir
• Elektrik fiyatını (kWh başına) yaz
• “Payback period”, “NPV”, “IRR” gibi değerleri program hesaplar

Adım J: Rapor / Çıktı Alma

• “Report” kısmına gel
• Teknik veriler (sistemin boyutu, verimi, üretim), finansal veriler, grafikler
• PDF, Excel formatlarında dışa aktar

---

4. Dikkat Etmen Gereken Hususlar

• Girdi verilerinin doğruluğu çok önemli: Işınım verisi, sıcaklık, yön, eğim vs.
• Panel ve invertör uyumu: Gerilim ve akım sınırlarına dikkat et
• Gölgeleme etkisi ağır sonuçlar doğurabilir — çevresel öğeleri tam tanımla
• Kayıplar çokça hesaba katılır — ideal değerlerle gerçek değerler arasında fark olur
• Programın “optimize et” özelliklerini (örneğin ideal eğim / yön bulma) kullanabilirsin
• Raporda performans oranı (PR, Performance Ratio) mutlaka olsun — sistemin ideal/gözlemlenen oranını gösterir